Vizyon • Farkındalık • Değişim • Dönüşüm • Denge
Fark Etmek Başlangıçtır, Peki Sonra?
Bir davranışımızı, düşüncemizi ya da ilişki biçimimizi fark ettiğimizde önemli bir kapı açılır. Fakat o kapıyı görmek, içinden geçtiğimiz anlamına gelmez.
İnsan ‘Bunu neden yaptığımı artık biliyorum.’ dediği halde aynı tepkiyi vermeye devam edebilir. Çünkü farkındalık bize ne olduğunu gösterirken, değişim yeni bir seçimi hayata geçirmeyi gerektirir.
Değişim Nedir?
Değişim, mevcut bir düşünce, davranış veya alışkanlığın yerine daha işlevsel bir seçeneği denemeye başlamaktır. Bu her zaman büyük ve dramatik bir karar olmak zorunda değildir.
Bazen değişim, tartışmada hemen cevap vermek yerine birkaç saniye beklemektir. Bazen istemediğimiz bir şeye ilk kez ‘hayır’ demek, bazen de uzun süredir ertelediğimiz küçük bir adımı atmaktır.
Neden Bildiğimiz Halde Aynı Şeyi Yapmaya Devam Ederiz?
Çünkü bilmek ile uygulamak farklı süreçlerdir. Yerleşmiş alışkanlıklar, duygusal tepkiler, çevresel koşullar ve kısa vadede elde ettiğimiz rahatlama, eski davranışın devam etmesini kolaylaştırabilir.
Bu nedenle ‘Biliyorum ama yapamıyorum.’ cümlesi her zaman iradesizlik anlamına gelmez. Kişinin hangi koşullarda eski davranışa döndüğünü anlaması ve yeni davranışı uygulanabilir hale getirmesi gerekir.
Büyük Kararlar Yerine Küçük Seçimler
Sürdürülebilir değişim çoğu zaman günlük yaşamın içinde tekrar edilebilen küçük seçimlerle güçlenir. Hedefi çok büyük kurmak, ilk aksaklıkta vazgeçme riskini artırabilir.
‘Artık hiç öfkelenmeyeceğim.’ yerine ‘Öfkelendiğimde cevap vermeden önce duracağım.’ gibi daha somut bir davranış, kişinin neyi deneyeceğini netleştirir.
Eski Davranışın İşlevini Anlamak
Bir davranışı değiştirmeden önce onun bize ne sağladığını anlamak önemlidir. Sessiz kalmak çatışmadan koruyor, ertelemek kısa süreli rahatlama sağlıyor veya sürekli kontrol etmek belirsizlik duygusunu azaltıyor olabilir.
Eski davranışı yalnızca kötü ilan etmek yerine, hangi ihtiyaca cevap verdiğini görmek yeni ve daha sağlıklı bir alternatif oluşturmayı kolaylaştırabilir.
Değişimde Tekrarın Rolü
Yeni bir seçim bir kez yapıldığında hemen kalıcı hale gelmeyebilir. Değişim, yeni davranışın farklı durumlarda tekrar tekrar denenmesini ve gerektiğinde yeniden düzenlenmesini gerektirir.
Bir gün eski davranışa dönmek bütün sürecin boşa gittiği anlamına gelmez. Önemli olan geri dönüşü fark etmek, neyin etkilediğini görmek ve yeniden seçim yapabilmektir.
Triyana’da Değişim
Triyana yaklaşımında değişim, kişinin kendisini reddetmesi değildir. Fark ettiği bir örüntü karşısında daha bilinçli bir seçim yapabilme kapasitesini geliştirmesidir.
Farkındalık ‘Ne oluyor?’ sorusunu açar. Değişim ise ‘Bunun yerine ne yapabilirim?’ sorusunu getirir. Bu yeni seçimler zamanla daha derin bir dönüşümün zeminini oluşturur.
Kendinize Sorun
Bugün değiştirmek istediğiniz bir davranış için, büyük bir karar vermek yerine tekrarlayabileceğiniz en küçük yeni seçim ne olabilir?
Sonraki yazı: Dönüşüm Nedir? Değişmek ile Dönüşmek Arasındaki Fark Nedir?
Gamze Uludağ
TRİYANA
Daha bilinçli seçimlerle daha anlamlı bir yaşam…


Comments (0)